Kthimi në shtëpi i Olen Çezarit

+

oolenencezesa

Nga Gentian Minga, Fotografia Hektor Pustina

Që pas largimit të tij nga Shqipëria, vendi ku u rrit dhe u formua si një gjeni i muzikës, violinisti Olen Cesari nuk u kthye as edhe një herë të vetme në atdhe deri në vitin 2003. Ai i përfundoi studimet e shkollës së lartë që në moshën 14-vjeçare, duke i habitur të gjithë. Më pas u zhvendos në Itali,ku fitoi famë dhe popullaritet. Fillimisht duke punuar për artistët më të mirë italianë, pastaj si një artist i pavarur. Por së fundmi, Oleni po kthehet gjithmonë e më shpesh në Tiranë, siç nuk e kishte menduar kurrë. Ja pse e pëlqen ai Shqipërinë...

Ndryshe nga ca vite më parë, tashmë ktheheni vazhdimisht në Tiranë dhe arsyet nuk janë vetëm profesionale, apo jo?
Unë kam shumë shoqëri në Itali, por nuk kisha fare këtej. Kam katër vjet që kam bërë miq dhe këtej. Madje biletat e koncertit tim i kam shitur te “Colonial Caffe”, te miku im, Ilir Dushkaj. Pallati I Kongreseve nuk kishte biletari, imagjinoni pak çfarë situate. Ndaj menduam të vinim një njeri në lokal që të shisnim biletat. E bukura është se në Shqipëri ka disa gjëra që janë të paimagjinueshme kudo tjetër, por që këtu bëhen të imagjinueshme. Ardhja ime në Tiranë është bërë e zakonshme, kthehem të paktën një herë në muaj. Më parë vija një here në gjashtë muaj. Angazhimet artistike gjithsesi më kufizojnë. Nuk është se e bëj unë programin të ngjeshur. Kërkesat që vijnë janë të shumta. Unë dua të punoj më pak, që të kem jetë personale. Kam kërkesa që të bëj çdo natë nga një koncert, të shkoj nga një vend në tjetrin. Por sa më pak të lodhesh, aq më mire është, sepse ke kohë edhe për jetën tënde private.
Kur ishit i vogël, e pëlqenit violinën? Përgjithësisht fëmijëve kur u jepet një vegël muzikore që ta mësojnë të vegjël, nuk e kanë qejf. E bëjnë nga zori...
Përkundrazi, unë e adhuroja! Kam pasur mamin mësuese violine. Do ta falënderoj derisa të vdes për atë që ka bërë për mua, sepse është treguar e zgjuar. Ajo dinte mënyrën e përsosur që të më nxiste mua të luaja me veglën. E përdorja violinën si mburojë, harkun si shpatë.
Nuk mësoja, por luaja. Domethënë pata një afrim ndryshe ndaj instrumentit. Jo duke mësuar, por duke u argëtuar. Pastaj, kisha një shoqe moshatare, e cila mësonte violinën në të njëjtën kohë me mua. Quhej Adelina Hasani. Studionim gjithmonë bashkë në korridoret e shkollës. Ishim 4, 5 vjeç. Mamaja na mësonte të dyve paralelisht, por ne kishim rivalitet. Domethënë, e kthyem këtë në një garë, një lojë.
Çfarë është bërë me Adelinën tani? I ruani kontaktet?
U takova me Adelinën para një viti në Amsterdam. Ishte gallatë. Është nga ato miqësitë që nuk vdesin kurrë. Ajo punon te “Spala”, një orkestër në Holandë. Kemi interesa të ndryshme. Ajo merret me muzikë klasike, unë atë kam 12 vjet që nuk e luaj. Kompozoj pjesët e mia, gjëra bashkëkohore.

oleni 3 vjec
Pse hoqët dorë nga muzika klasike? Nuk ju pëlqente më?
Nuk doja të luaja gjithmonë të njëjtën pjesë, për më tepër diçka që e kishte bërë dikush tjetër. Parapëlqeja gjërat e mia. Muzika e lehtë më jep mundësinë ta bëj këtë.
Jeni cilësuar një fëmijë gjeni, por pak vetë e dinë që ju keni studiuar për shkollë të lartë, kur në fakt duhej të ishit në 8-vjeçare...
Në moshën 10-vjeçare ika nga Durrësi dhe u vendosa në Tiranë, ku hyra në Institutin e Lartë të Arteve. Kam shkuar në lice për të studiuar matematikë, algjebër, pra, lëndë të përgjithshme, kurse shkollën e muzikës, si një rast i veçantë, e vazhdoja në Institutin e Lartë të Arteve. Kam hyrë dhjetë vjeç aty dhe kam dalë 14. Pastaj, në moshën 17-vjeçare jam diplomuar në Itali për herë të dytë. Tetëmbëdhjetë e gjysmë në Austri, për herë të tretë. Më pas shkova në Nju Jork të bëja shkollën e katërt, por nuk e përfundova, se kushtonte shumë.
Interesante! Çfarë do të thotë për një fëmijë të jetë gjeni? Ma merr mendja se do të thotë edhe mungesë loje...
Ku kam parë ndonjëherë lojë me sy unë?! E vuaja pak këtë, të them të drejtën, sidomos kur isha në Shqipëri. Në Durrës e vuaja shumë, sepse shikoja të gjithë fëmijët e tjerë poshtë pallatit duke luajtur futboll, kurse vetë isha duke studiuar. Ama, tani unë nuk vuaj më, por i bie përqark botës. Kurse ata merren me gjëra të tjera, më pak shpërblyese.

Megjithatë, po të mund të zgjidhnit, ju do të kishit zgjedhur të mos kishit fëmijëri?
Nuk di ç’përgjigje t’i jap kësaj pyetjeje. Kur je në atë moshë, nuk e kupton! E di se po bën një gjë me rëndësi, gjënë e duhur, por nuk arrin të perceptosh çfarë po ndodh dhe pse po ndodh. E gjitha ka qenë një garë e bukur që zgjati disa vjet, sepse repertori ndryshon. Pjesët ndryshonin, sa vinte e bëheshin më të vështira. Dhe ishte një adrenalinë e paparë për mua që të përballoja rritjen profesionale dhe të sfidoja çdo vështirësi.

opppsuusti

Nëse në botë “nuk ju lënë të bini në tokë”, në Shqipëri arti i mirëfilltë nuk gëzon të njëjtën vëmendje. Ju e keni ndier këtë gjatë koncerteve tuaja?
Nuk di ta them, sepse unë nuk e kam pasur këtë lloj problemi, falë Zotit. Të tjerët më thonë se jam njeri i thjeshtë, ndoshta thjeshtësia ime e ka afruar publikun. S’e kam idenë! Janë ca gjëra që nuk i perceptoj. Madje unë kam pasur problemin e kundërt... Ne kishim shtatë mijë kërkesa për bileta, por vetëm 2300 vende, ndaj u shtuan 200 karrige “nga shtëpia”. S’dinim ku të fusnim njerëzit.
Ju pëlqen popullariteti, ku njerëzit ju njohin në rrugë?
Pse jo? E merrja me sportivitet periudhën kur punoja me kantautorin e njohur italian, Luçio Dala. Shikoja që e ndalonin çdo dy metra dhe ai nuk e kishte aspak problem. E kisha problem unë që kur isha me të, duhej t’i thosha: “Eja, lëvizim. Shkojmë, se po na presin. Jemi vonë, kemi takim”. Por ai e gjente mënyrën të fliste me çdo njeri. E merrte çdo gjë me atë qetësinë e vet karakteristike. Që atëherë e kam kuptuar se një artisti limfa jetësore i vjen nga populli. Kështu që po nuk ia vare popullit, nuk ta var as ai ty. Ky lloj sportiviteti, e pranoj, më ka krijuar dhe probleme, se shpesh njerëzit të ndalojnë dhe për gjëra koti. Por duhet të jesh i duruar.
Çfarë ju kujtohet nga fëmijëria në Shqipëri?
Shumë gjëra. Vetëm gjërat e bukura, ato të këqijat i kam hequr nga truri. Më kujtohet shkolla e Durrësit, “Mujo Ulqinaku”. Tani quhet “Jan Kukuzeli”. Më kujtohet teatri, Ansambli Folkloristik Popullor Shqiptar, me të cilin bëja shumë koncerte, turne. Më kujtohet Instituti në Tiranë... Unë isha ende fëmijë dhe më bënin përshtypje 22-vjeçarët shtatlartë.
Ju ishit më i vogli i shkollës, por po aq virtuoz sa të tjerët, besoj. Si është marrëdhënia juaj me nënën, mësuesja dhe mbështetësja kryesore në karrierën tuaj?
Me mamin kam pasur një krizë të madhe në vitin 2003, kur vendosa të mos merrem më me muzikë klasike. Në vitin 2010 dola me projektin tim, me albumin. Në 2003-shin isha marrë me të gjithë artistët më të mëdhenj të Italisë, gati me 80 % të tyre. Prodhime muzikore, koncerte, turne. Pastaj erdhi një moment kur thashë, “tani do të dal më vete e do të merrem me gjërat e mia”. Bëra diskun dhe fillova të jap koncertet e para. Mamaja nuk e kuptonte se kisha bërë zgjedhjen e duhur. Mbanim mëri për sa i takonte anës artistike. Por sot ajo e ka kuptuar se nuhatja ime nuk gaboi. Profesionalisht, zgjedhja ime për t’u larguar nga pjesët klasike dhe për të bërë muzikë bashkëkohore, ndikoi negativisht në marrëdhënien profesionale me time më, por jo atë personale. E në 2011-ën, kur ajo pa një nga sallat më të mëdha të Romës plot, ashtu siç nuk e mbushte kurrë muzika klasike, filloi të qante. Pas koncertit, erdhi tek unë dhe më tha: “Kishe të drejtë. Ke parë që para dhjetë vjetësh diçka që unë nuk e kisha parë”. Unë muzikën time e kompozoj, I bëj produksionin dhe pastaj, e ekzekutoj. Bëj gjithçka vetë.

oleni me te emen
Luani ndonjëherë bashkë me mamin?
Si jo?! Do të të jap një shembull, që ta kuptosh situatën. Ndonjëherë mami më thotë: “Eja të bëjmë diçka bashkë” dhe nis t’i bjerë Bah-ut për dy violina. Ose zgjedh ndonjë pjesë të Vivaldit. Kënaqemi, sepse nuk luajmë shpesh bashkë. Kur ka ndonjë drekë familjare, ndonjë ditë të diele që mblidhemi. Kurse gjëja më e bukur ndodh kur luajmë tango. Aty kënaqet fare, shkrihet. Edhe sepse është një nga gjërat e pakta jo klasike që mamaja luan.
Ju keni një grup shumë të veçantë... Si e krijuat atë?
Çdo pjesëtar të tij e kam gjetur vetë, kokërr më kokërr, vërdallë, nëpër udhëtimet e mia. Janë “suvenire” nga turnetë. Ata janë njerëz që vijnë secili nga një vend i ndryshëm i botës. Janë tre kontinente dhe gjashtë shtete në grup. Kështu që secili jep energjinë e tij. Një ide, diçka që në koncertet e tjera nuk i gjen. Shkon dëgjon në një koncert, një këngëtar që këndon 20 këngë. Nga
ato 20, pesë i di, 15 nuk i di. Kurse ne kemi një repertory ndryshe, me këngë nga më të bukurat në botë. Luajmë pjesët më popullore. Pastaj bëjmë edhe gallata, festa...
Unë jam shakaxhi dhe në momentin që jam në skenë, kërkoj që publiku të kënaqet, të argëtohet, të përfshihet në lojën tonë, të kuptojë çfarë po ndodh. Koncertet e mia nëpër sheshe janë më zbavitëse sesa ato në skena, ndaj më pëlqejnë më shumë. Është fantastike të shikosh pesë apo dhjetë mijë persona duke kërcyer dhe duke bërë gallatë, për dy orë. Shqiptarët janë pak të ndrojtur, por edhe ata kam arritur t’i bëj të shkrihen me atmosferën. Mund të jenë pak të mbyllur në fillim, por kur e kuptojnë sa argëtuese është, shpërthejnë. Dhe ajo ndrojtja e fillimit u kthehet në gaz.
Deri kur do të bëni muzikë?
Deri ditën që do të vdes! Kjo është e mira e asaj që unë bëj... Nuk është si ato punët që me moshën duhet të heqësh dorë. Ti mund ta bësh derisa të kesh frymë. Ajo që më pëlqen më shumë te ju si artist është fakti që keni arritur famë dhe sukses si violinist, gjë që nuk është e lehtë në përgjithësi. Instrumentistët që nuk kanë një projekt të vetin edhe mund ta kenë këtë problem. Këshilla ime është që kur ëndërron diçka, duhet të punosh për atë që po ëndërron dhe ta realizosh. Dhe pastaj ajo do t’i japë frytet. Është si kokrra që hedh në tokë, e cila do të bëhet një ditë frutë. Ideja është shumë e thjeshtë. Nëse ti mendon se do të “mbjellësh” misrin, por ai nuk do të rritet, ajo gjëja s’ka për t’u bërë ndonjëherë. Do të jesh gjithmonë I varur nga ndonjë tjetër, ndonjë që organizon për ty. Por nëse je vetë zot dhe vetë shkop i projektit tënd, i idesë tënde dhe artistikisht kjo gjëja është e vlefshme, gjërat funksionojnë.